Εγκύκλιος από το υπουργείο παιδείας για το Ενωτικό Δημοψήφισμα του 1950 στάλθηκε στα σχολεία της ελεύθερης Κύπρου, με αφορμή την 67η επέτειο από την διεξαγωγή του. Στην εγκύκλιο του υπουργείου παιδείας για το Ενωτικό Δημοψήφισμα του 1950, γίνεται αναφορά στις προσπάθειες που πραγματοποιούνται από την Ελληνοκυπριακή πλευρά, για επίτευξη ομοσπονδιακής λύσης στο Κυπριακό.

Τον Φεβρουάριο του 2017, υπερψηφίστηκε από το Κυπριακό κοινοβούλιο η τροπολογία που κατέθεσε το Εθνικό Λαϊκό Μέτωπο (Ε.ΛΑ.Μ.), για εορτασμό του Ενωτικού Δημοψηφίσματος στα σχολεία της ελεύθερης Κύπρου. Η πρόταση νόμου του ΕΛΑΜ προνοούσε την ανάγνωση ενημερωτικού φυλλαδίου και ολιγόλεπτη συζήτηση στη τάξη, που αφορά το δημοψήφισμα του 1950.Η συγκεκριμένη πρόταση υπερψηφίστηκε από όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα πλην του ΑΚΕΛ και του ΔΗΣΥ. Το ΑΚΕΛ ψήφισε εναντίον και ο Δημοκρατικός Συναγερμός τήρησε αποχή.

Μετά την υπερψήφιση της τροπολογίας από το Κυπριακό κοινοβούλιο, ο ηγέτης της κατοχής Μουσταφά Ακιντζί σε δηλώσεις του, εξέφρασε την έντονη ανησυχία τόσο του ιδίου, όσο και της παράνομης πολιτικής ηγεσίας των κατεχομένων για την εν λόγω απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα να διακοπούν οι διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό για δύο ολόκληρους μήνες.

Τις επόμενες μέρες, τόσο ο πρόεδρος του Δημοκρατικού Συναγερμού, όσο και ο πρόεδρος του ΑΚΕΛ, παρευρέθηκαν σε «μυστικό δείπνο» με τον κατοχικό ηγέτη στο λεγόμενο «προεδρικό μέγαρο» των κατεχομένων και συγκεκριμένα στην αίθουσα δεξιώσεων, λαμβάνοντας εντολές από τον κατοχικό ηγέτη για ακύρωση της εν λόγω τροπολογίας. Αμέσως μετά, ο Δημοκρατικός Συναγερμός κατέθεσε τροπολογία στην Κυπριακή βουλή, που αποσκοπούσε την ανατροπή της απόφασης της κυπριακής βουλής για τον εορτασμό του Ενωτικού Δημοψηφίσματος. Η πρόταση του ΔΗΣΥ πέρασε με τις ψήφους των βουλευτών του ΑΚΕΛ και του ΔΗΣΥ στις 8 Απριλίου 2017.

Παραθέτουμε πιο κάτω, ολόκληρη την εγκύκλιο του υπουργείου παιδείας:
«Το Ενωτικό Δημοψήφισμα διεξήχθη στις 15 Ιανουαρίου του 1950. Το Δημοψήφισμα οργανώθηκε με ευθύνη της Εθναρχούσας Εκκλησίας, μετά την απόρριψη της εισήγησής της προς τον άγγλο Κυβερνήτη να αναλάβει η αποικιακή Κυβέρνηση τη διεξαγωγή του. Το 95,7% των ελληνοκυπρίων με την ψήφο τους αξίωσαν την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

Τα αποτελέσματα του Δημοψηφίσματος με όλες τις υπογραφές δέθηκαν σε τρείς σειρές από 18 τόμους για να δοθούν στην ελληνική κυβέρνηση, στην αγγλική κυβέρνηση και στον ΟΗΕ. Η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε να παραλάβει τους τόμους, αλλά τελικά παραλήφθηκαν από τον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων. Η αγγλική κυβέρνηση αρνήθηκε οποιαδήποτε επαφή με την κυπριακή αντιπροσωπία που θα παρέδιδε το αποτέλεσμα του Δημοψηφίσματος. Τέλος, οι τόμοι παραδόθηκαν στην Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών, στη Νέα Υόρκη. Αυτή ήταν η πρώτη ουσιαστικά προσπάθεια των ελληνοκυπρίων για διεθνοποίηση του αιτήματος Αυτοδιάθεσης και Ένωσης με την Ελλάδα. Ήταν δε και αποτέλεσμα έντονης δυσαρέσκειας, για τη μη υλοποίηση των διακηρύξεων των νικητών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου για ελευθερία και δικαιοσύνη.

Η αρνητική εξέλιξη που είχε η προσπάθεια αξιοποίησης της συντριπτικά θετικής ψήφου του λαού στο Ενωτικό Δημοψήφισμα, οδήγησε στον απελευθερωτικό αγώνα του 1955-59, ο οποίος είχε ως αποτέλεσμα την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Μνημονεύοντας σήμερα την επέτειο του Ενωτικού Δημοψηφίσματος, προσπάθεια όλων μας θα πρέπει να είναι η διατήρηση της κυρίαρχης οντότητας του κράτους μας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως ισότιμου κράτους – μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΗΕ και η επίτευξη μιας λειτουργικής και βιώσιμης λύσης του εθνικού μας προβλήματος, που θα τερματίζει την κατοχή, θα απομακρύνει τα ξένα στρατεύματα, θα επανενώνει πραγματικά την πατρίδα μας και θα παρέχει συνθήκες ελευθερίας, ασφάλειας και ευημερίας σε όλο τον λαό, χωρίς τις όποιες ξένες παρεμβάσεις και εξαρτήσεις.»

Όπως είναι γνωστό, 5 χρόνια μετά την διεξαγωγή του Ενωτικού Δημοψηφίσματος, ακολούθησε ο αγώνας της ΕΟΚΑ, που είχε ως σκοπό την αποτίναξη του Αγγλικού ζυγού και την Ένωση της Κύπρου με την μάνα Ελλάδα. Είναι απαράδεκτο και αποτελεί ύβρη απέναντι στους ήρωες της ΕΟΚΑ, που θυσιάστηκαν για μια Κύπρο Ελεύθερη και Ελληνική, να γίνονται αναφορές σε εγκύκλιο που αφορά το Ενωτικό Δημοψήφισμα του 1950, για επίτευξη ομοσπονδιακής λύσης που «θα επανενώνει πραγματικά την πατρίδα μας». Η Κύπρος δεν είναι μοιρασμένη για να επανενωθεί, είναι κατεχόμενη και πρέπει να Απελευθερωθεί.

Επίσης, εδώ και μερικούς μήνες, η κυβέρνηση του Δημοκρατικού Συναγερμού φόρεσε υποκριτικά το προσωπείο της εθνικοφροσύνης, με στόχο να συγκρατήσει τις απογοητευμένες μάζες των ψηφοφόρων τους. Αυτός είναι και ο λόγος που το υπουργείο παιδείας εξέδωσε την συγκεκριμένη εγκύκλιο στα σχολεία. Η αλήθεια όμως παραμένει αναλλοίωτη, καθώς η απόφαση της Κυπριακής βουλής για ακύρωση του εορτασμού του Ενωτικού Δημοψηφίσματος στα σχολεία, μετά από την εκτέλεση της εντολής που έδωσε ο κατοχικός ηγέτης προς τους προέδρους των δύο μεγάλων κομμάτων, αποτελεί ημέρα ντροπής για την ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας.