Είναι γεγονός ότι το θέαμα των Σπαρτιατών πολεμιστών ήταν αρκετό, πολλές φορές, για να προκαλέσει φόβο στους εχθρούς, πριν ακόμα την κύρια σύρραξη. Οι αντίπαλοι τους δύσκολα διέκριναν τα πρόσωπα τους, εξαιτίας του κλειστού τύπου περικεφαλαίας. Ουσιαστικά, το μόνο που έβλεπαν ήταν μέταλλο και πορφύρα: ασπίδες, κράνη, δόρατα, ξίφη, λοφία, χιτώνες και ιμάτια.

Οι οπλίτες της Σπάρτης παρουσίαζαν όψη ελάχιστα ανθρώπινη στα μάτια των εχθρών τους, και πολύ περισσότερο όταν αυτοί ήταν βάρβαροι. Αυτό που έβλεπαν πριν την μάχη και κατά την έναρξη της ήταν μια χαλκένδυτη στρατιά να στέκεται παρατεταγμένη αγέρωχα, «ζυγίζοντας» τους, και έπειτα να βαδίζει επάνω τους με συγχρονισμένο βηματισμό, υπό τον ήχο του περίφημου παιάνα.

Ο σπαρτιατικό στρατός ήταν ο πρώτος που υιοθέτησε ομοιόμορφη εμφάνιση, η οποία ήταν ανάλογη της τρομερής του φήμης. Ιδιαίτερα στοιχεία της ήταν το κόκκινο χρώμα της ένδυσης και του λοφίου, καθώς επίσης και οι χαρακτηριστικοί βόστρυχοι των μαλλιών.

Όταν ο νεαρός Σπαρτιάτης εισερχόταν πλέον στην ενήλικη ζωή, του επιτρεπόταν να αφήσει τα μαλλιά του να μακρύνουν. Η κόμμωση αυτή χαρακτηριζόταν από μακριούς και ογκώδεις βοστρύχους, συνήθως μελαχρινού χρώματος. Σύμφωνα με την σπαρτιατική παράδοση, ο Λυκούργος θεωρούσε ότι η κόμμωση αυτή έκανε τους όμορφους άνδρες, ομορφότερους, και τους άσχημους άνδρες, φοβερότερους. Ωστόσο, λέγεται ότι η συγκεκριμένη κόμμωση είχε και πρακτική χρησιμότητα, καθώς κατά την σύρραξη οι βόστρυχοι λειτουργούσαν ως θωράκιση της περιοχής του λαιμού και του αυχένα, από τα πλήγματα των εχθρικών δοράτων και ξιφών.

Αξιοσημείωτο, εντούτοις, παραμένει το γεγονός ότι οι Σπαρτιάτες έδειχναν ιδιαίτερη σημασία στην περιποίηση των μαλλιών τους όταν οι πιθανότητες να σκοτωθούν στην μάχη ήταν αυξημένες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι άνδρες του βασιλιά Λεωνίδα, έπειτα από την προδοσία της Ανοπαίας Ατραπού και λίγο πριν αντιμετωπίσουν τις βαρβαρικές ορδές του Ξέρξη και τον ένδοξο θάνατο στις Θερμοπύλες, οι οποίοι χτενίστηκαν  με επιμέλεια, αφήνοντας έκπληκτους τους Πέρσες που τους παρακολουθούσαν σαστισμένοι, δίχως να μπορούν να ερμηνεύσουν το συγκεκριμένο θέαμα.

Η αντίληψη των Σπαρτιατών ήταν ότι έπρεπε να δείχνουν όσο το δυνατόν πιο όμορφοι όταν θα συναντούσαν τον Χάροντα, καθώς για έναν κατ’ εξοχήν πολεμικό λαό όπως ήταν εκείνοι, η συνάντηση με τον θάνατο, ειδικά στο πεδίο της μάχης και παρά το γεγονός ότι σηματοδοτούσε το τέλος της ζωής τους, ήταν το πιο σημαντικό και το πλέον ευχάριστο γεγονός της. Ακόμη, καλλωπίζονταν για να μην προσβάλλουν τους χθόνιους θεούς με την ατημέλητη εμφάνιση τους σε περίπτωση θανάτου τους. Αυτός, λοιπόν, ήταν και ο λόγος που η χτένα αποτελούσε βασικό εργαλείο της οπλοσκευής του Σπαρτιάτη πολεμιστή. Άλλο χαρακτηριστικό στοιχείο της εμφάνισης των Σπαρτιατών πολεμιστών ήταν και τα γένια τους, τα οποία όταν εκστράτευαν, τα άφηναν να μακραίνουν.

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι η επιλογή ενιαίου χρώματος στον χιτώνα και η ασπίδα με εθνόσημο δεν αποτελούσε καθόλου τυχαία επιλογή, καθώς είχε καθοριστικό ψυχολογικό αντίκτυπο στους αντιπάλους, οι οποίοι γνώριζαν πολύ καλά ότι θα έρχονταν αντιμέτωποι με μια «πολεμική μηχανή». Επιπροσθέτως, το κόκκινο χρώμα στο χιτώνιο και στο ιμάτιο των Σπαρτιατών είχε συνάμα πρακτική χρησιμότητα και ψυχολογικό αντίκτυπο στον εχθρό. Ειδικότερα, το κόκκινο χρώμα έκρυβε το αίμα των τραυμάτων του οπλίτη, το οποίο αν διακρινόταν θα είχε ανασταλτική δράση για το ηθικό του, όπως και για το ηθικό των συμπολεμιστών του. Από την άλλη πλευρά, το κόκκινο χρώμα ταυτίζεται με την επιθετικότητα, κάτι που είχε σημαντικό αντίκτυπο στην ψυχολογία του αντιπάλου.

 

antepithesi.gr