Η σύγκρουση όσων βιώνουμε στην ζωή και στην καθημερινότητά μας με τα όσα υποστηρίζει αυτή η Κυβέρνηση είναι αναπόφευκτη, αφού διαρκώς ανατρέπονται οι βαρύγδουπες δηλώσεις για ανάπτυξη. Επαναδημοσιεύουμε ρεπορτάζ του φιλελευθέρου, το οποίο θεωρούμε ότι αξίζει να διαβαστεί από όλους και γενικότερα που επιβεβαιώνει τα όσα υποστηρίζει εδώ και καιρό το ΕΛΑΜ ότι άλλη είναι η πραγματικότητα και άλλα τα όσα δηλώνει ο Υπουργός Οικονομικών.

Ορατός είναι ο κίνδυνος της φτώχειας στους Κυπρίους -και ιδιαίτερα στα παιδιά- καθώς σημαντικές κοινωνικές προκλήσεις συνεχίζουν να υφίστανται σε όρους υψηλών επιπέδων ανεργίας, ανισότητας, φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Νέοι υποαπασχολούνται, το ζήτημα της επάρκειας των συντάξεων ενδέχεται να επανέλθει, ενώ η παροχή εισοδηματικής στήριξης σε οικογένειες έχει εξασθενίσει. Πίεση επίσης στην οικονομική αποτελεσματικότητα του συστήματος θα δημιουργήσει η υπογεννητικότητα των Κυπρίων.

Οι ακαδημαϊκοί Χρήστος Κουτσαμπέλας και Πάνος Πασιαρδής σε σχετικό δοκίμιό τους (που έχει εκδώσει το Κέντρο Οικονομικών Ερευνών) επιχειρούν τη χαρτογράφηση του συστήματος κοινωνικής προστασίας στην Κύπρο, των πιο πρόσφατων μεταρρυθμίσεων, των μειονεκτημάτων και των προκλήσεών του, όπως αποκρυσταλλώνονται μετά την οικονομική κρίση. Μάλιστα, στο δοκίμιό τους οι δύο ερευνητές καταγράφουν εισηγήσεις για ενδυνάμωση του συστήματος κοινωνικής προστασίας.

Οι δύο ακαδημαϊκοί τονίζουν ότι αν και η οικονομία βελτιώνεται (το κυπριακό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 3,1% το 2017), σημαντικές προκλήσεις συνεχίζουν να υφίστανται. Αναφέρουν ότι το ποσοστό των ατόμων σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού διαμορφώθηκε σε 28,9% σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα (2015).

Αν και εκτιμούν ότι ο δείκτης αναμένεται να βελτιωθεί τα επόμενα χρόνια, προσθέτουν ότι σημαντικές ανακατατάξεις θα παρατηρηθούν στο ποσοστό φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ανάμεσα στις ηλικιακές ομάδες. Συγκεκριμένα, παρατηρούν ότι το εν λόγω ποσοστό έχει μειωθεί σημαντικά για άτομα άνω των 64 και έχει αυξηθεί για τις υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών. Οι δύο ακαδημαϊκοί παρατηρούν ότι η παροχή εισοδηματικής στήριξης σε οικογένειες έχει εξασθενίσει λόγω των μέτρων δημοσιονομικής λιτότητας και προσαρμογής. Τονίζουν ότι η ενίσχυση των εισοδημάτων των οικογενειών, π.χ. μέσω ενίσχυσης των επιδομάτων τέκνων, θα βοηθούσε στη μείωση της παιδικής φτώχειας, που αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Επιπρόσθετα, σημειώνουν ότι παρά τη βελτίωση στους δείκτες φτώχειας των ηλικιωμένων, που έλαβε χώρα από το 2010 έως σήμερα, το ζήτημα της επάρκειας των συντάξεων ενδέχεται να επανέλθει. Έμφαση, επίσης, όπως προσθέτουν, θα πρέπει να δοθεί στην επάρκεια των συντάξεων των περισσότερο ευάλωτων ομάδων εργαζομένων, όπως είναι οι εργαζόμενοι σε επικίνδυνα ή/και ανθυγιεινά επαγγέλματα, οι εργαζόμενοι σε μορφές άτυπης απασχόλησης κ.ά.

Αναφορικά με την αγορά εργασίας, αναφέρουν ότι σημαντικές προκλήσεις είναι η σχετικά υψηλή ανεργία, η δυσκολία εισόδου των νέων στην αγορά εργασίας, τα συχνά φαινόμενα άτυπης απασχόλησης κ.ά. Υπογραμμίζουν ότι τα προβλήματα αυτά μπορούν να αντιμετωπιστούν τόσο με στοχευμένες πολιτικές απασχόλησης όσο και με διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας.

Οι κ.κ. Κουτσαμπέλας και Πασιαρδής αναγνωρίζουν ότι η πρόσφατη απόφαση για μεταρρύθμιση στην υγεία κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, τονίζουν ότι η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων δεν θα είναι εύκολη και σημαντικά εμπόδια θα πρέπει να υπερκεραστούν προκειμένου να διορθωθούν ουσιαστικά οι χρόνιες παθογένειες του συστήματος (π.χ. να επιτευχθεί περιορισμός των άμεσων ιδιωτικών δαπανών υγείας των νοικοκυριών).

Τέλος, επισημαίνουν ότι οι επερχόμενες δημογραφικές μεταβολές αναμένεται να ασκήσουν πίεση στην οικονομική αποτελεσματικότητα του συστήματος. Για παράδειγμα, η Κύπρος χαρακτηρίζεται από χαμηλό δείκτη γονιμότητας -συγκεκριμένα ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα είναι μόλις 1,32.

Στοχευμένες πολιτικές
Η σημαντική μείωση τόσο του ατομικού εισοδήματος όσο και της αντίληψης σχετικά με τη δικαιοσύνη λόγω της πρόσφατης οικονομικής κρίσης στην Κύπρο, αναμένεται να προκαλέσουν μεγαλύτερη ζήτηση για αναδιανομή, υποστηρίζουν σε δοκίμιό τους
που δημοσιεύει το Κέντρο Οικονομικών Ερευνών οι Άντρος Κούρτελλος και Κυριάκος Πέτρου. Όπως αναφέρουν, οι υπεύθυνοι για τη χάραξη της πολιτικής θα αντιμετωπίσουν την πρόκληση να αναθεωρήσουν το μείγμα προοδευτικής και σταδιακής φορολόγησης
στην Κύπρο κατά τα προσεχή έτη, προκειμένου να μειωθεί η αναντιστοιχία μεταξύ των προτιμήσεων και των πραγματικών αποτελεσμάτων πολιτικής. Στα συμπεράσματά τους οι δύο ακαδημαϊκοί τονίζουν ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ίσως θα πρέπει να προχωρήσουν σε προδιανομή (pre-redistribution) αντί της αναδιανομής (redistribution). Οι ερευνητές καταλήγουν ότι οι δημόσιες πολιτικές πρέπει να ενισχύουν τις ευκαιρίες μάθησης και απόκτησης δεξιοτήτων ανάμεσα στους μαθητές, με στόχο να μειωθεί η ανισότητα κατά την ενηλικίωσή τους και στην ανάδειξη των τάσεων κοινωνικής κινητικότητας.